سنگچال به فيلبند
درست در زماني كه باران رحمت الهي مدام و خستگي ناپذير بر پهنه شمالي كشورمان مي باريد و كوهپيمايي به نظر دشوار مي نمود، آفريدگار سبز فقط دو روز تنفس داد تا گروه كوچك ما زيباييهاي ناديده پس از باران و برف را بر بام كم نظير مازندران ببيند آن هم در آسماني آبي رنگ به زلالي و لطافت محبت بي دريغش.
12 آبانماه امسال فرصتي شد تا در معيت جمعي دوست داشتني و يكدل، به بام زيباي مازندران-فيلبند- سفر كنيم. مبدا سفر روستاي زيباي سنگچال در 20 كيلومتري جاده هراز بود كه با حدود 4 ساعت كوهپيمايي و جنگل نوردي به روستاي فيلبند منتهي مي شد. ميزبان و راهنماي محترم اين برنامه جناب آقاي محمودي و سرپرست برنامه جناب آقاي شجاعي بودند...
جاده هراز 25 كيلومتر مانده به آمل يك فرعي در سمت شرقي جاده شما را به ارتفاعات زيباي فيلبند و سنگ چال راهنمايي مي كند. طول جاده فرعي تا سنگ چال 18 كيلومتر و فاصله سنگچال تا فيلبند 6 كيلومتر است.
سنگچال با مردماني خونگرم و مهمان نواز مبدا حركت گروه است.
يك گونه زيبا از زالزالك وحشي يا وليك كه ميوه هاي زيبايي دارد. نام علمي آن Crataegus laevigata بوده و از گياهان دارويي محسوب مي شود.
گونه سرخس با نام فارسي بسفايج كه بر روي درختان وديگر مي رويد و به اصطلاح اپي فيت است با نام علمي Polypodium vulgare
نمايي از جاده اصلي سنگ چال به فيلبند.
يك چشمه در فيلبند كه با نام عزيزان مزين گشته
تكيه شرقي فيلبند. عرض كنم كه از قرار معلوم فيلبند دو تكيه شرقي و غربي دارد كه مراسم مختلف در آن برگزار مي شود. البته درون تكيه مسافرخانه اي هم ساخته شده كه مي تواند محل اطراق گردشگران باشد.
يك مارمولك شيطون كه در حال شناسايي غريبه ها بود..
اشك يخ
نمايي زيبا از فيلبند بام مازندران. با كمي دقت ساحل فريدونكار هم از اينجا ديده مي شود.
در مسير برگشت برخي مسافران و افراد محلي در حال جمع كردن ازگيل جنگلي بودند كه به وفور در اين محل ديده مي شد.
راهنماي محترم و ميزبان اين برنامه آقاي محمودي كه به همراه دختر مهربانشان با شور و شوق جالبي گروه ما را پذيرايي و راهنمايي كردند. واقعا از لطفشا تشكر مي كنم. البته در ارتباط مستقيم با برنامه نداي كوهستان راديو ورزش نيز توضيحات كاملي دادند. و به قولي گروه روي آنتن هم رفت.
نماي جالبي از طبيعت كم نظير سنگچال. جالب بود كه قبل از رسيدن ما به سنگچال حدود يك هفته هوا باراني و برفي بود و بعد از پايان برنامه ما هم هوا دوباره به شدت بارندگي داشت و فقط در دو روزي كه ما در اين محل بوديم هوا صاف و آفتابي و آسمان آبي و زيبا بود. ممنون از پروردگار.
--------
سفر به فيلبند، زيبايي درا وج
نويسنده: مجيد اسكندري
چاپ شده در روزنامه ايران، سه شنبه 17 بهمن ماه 1391
پنت هاوس واژه اي است كه اصطلاحا براي آخرين و لوكس ترين آپارتمان يك برج بكار مي رود كه ديد بسيار وسيعتر و زيباتري به اطراف دارد و معادل فارس نيز ندارد. روستاي فيلبند كه به بام شرقي مازندران معروف شده در واقع يك پنت هاوس تماشايي است كه همچون برجي ديده باني مناطق وسيعي را در زير ديد خود دارد. اين روستا يكي از زيباترين روستاهاي مناطق جنوبي بابل و آمل است كه مسير دسترسي به آن از جاده هراز، 25 كيلومتري جنوب آمل به سمت شرق و به سمت سنگچال جدا مي شود. طول جاده فرعي تا سنگ چال 18 كيلومتر و فاصله پرشيب سنگچال تا فيلبند نيز حدود 5 كيلومتر است.
سفر زمستانه به فيلبند بي گمان بسيار سخت و دشوار است ولي اين مشقت نمي تواند سدي براي كوهنوردان و علاقمندان زيبايي اين منطقه باشد. كوهنورداني كه در فصول سرد سال به اين منطقه سفر مي كنند شاهد چشم اندازي بي نظير از سواحل زيباي درياي كاسپين و اكوتون هايي مشخص و بسيار زيبا از انواع زيستگاه هاي جنگلي، مرتعي، صخره اي و آلپي خواهند بود.
زيبايي
فصلي در فيلبند معنايي ندارد. تمام فصول زيبايند. فيلبند بهاري دارد بسيار دلنشين
و بي همتا با عطر شكوفه هاي زالزالك و ازگيل و دريايي پر از مه كه درياي پر موج
كاسپين را در زير خود محو مي كند. در لابلاي امواج مه مي توان قله هاي كوه هاي
منطقه را به تماشا نشست كه چون جزايري از ميان ابرها بيرون زده اند. رنگ سبز
تابستان فيلبند به معناي واقعي سبز است. انواع ميوه هاي جنگلي و قارچ هاي رنگارنگ
كه انگار نقاشي هايي جاندار و متحرك هستند چشمانان را خيره مي كنند و درختان زيبا
و خوش منظر توسكا با كرشمه و دلربايي به استقبالتان مي آيند و در زيبايي شگفت
انگيز گياهان منحصربفرد جنگل هاي هيركاني همچون كوله خاس
(Ilex spinigera) و سرخ وليك (Crataegus
laevigata) متحير مي مانيد. از پاييز
رنگارنگ فيلبند كه واقعا چيزي نمي توان گفت. دنيايي كم نظير از انواع رنگهاي
طبيعي كه خيلي از آنها براي چشمانتان تازگي دارند. انگار هر برگ تكيده بر درخت و
فتاده بر زمين برايتان حرفي دارد. بهترين زمان سفر به اين منطقه همان اوايل پاييز
است.
نكته قابل توجه در مورد توپوگرافي اين منطقه، اختلاف ارتفاع روستاي فيلبند با نقاط همجوار خويش است. نزديكترين روستاها به آن سنگچال در غرب و فيروزجاه در شرق فيلبند هستند. روستاي سنگچال نيز زيبايي هاي منحصربفرد و خاص خود را دارد. منظره سنگچال از جاده منتهي به فيلبند واقعا چشم نواز است. يكي از خاطره انگيزترين راهپيمايي هاي گروهي، پيمايشي است چند ساعته كه از روستاي فيلبند به سنگچال و بالعكس انجام مي شود. در كنار جاده اي مارمانند كه آنقدر تقلا مي كند و پيچ و تاب مي خورد كه خود را از سنگچال به فيلبند برساند. تفاوت ارتفاعي بالغ بر 700 متر آن هم در مسيري حدود 5 كيلومتر در ميان درختان تٌنك جنگلي چيزي است كه ميبايست تجربه و لمس كرد. ارتفاع روستای فیلبند از سطح دريا حدود ۲۳۰۰متر است كه به سادگي مي توان سطح دريا را هم از همين فيلبند به تماشا نشست البته اگر امواج مه جلودار نشوند.
فيلبند دو تكيه شرقي و غربي دارد كه مراسم مختلف در آن برگزار مي شود. البته درون تكيه مسافرخانه اي هم ساخته شده كه مي تواند محل اطراق گردشگران در بهار و تابستان باشد. خانه هاي روستا اغلب به سبك خانه هاي جاده هراز و لاريجان، توسط چوب هاي قطور و شيرواني هاي رنگارنگ مسقف شده اند. سقف تعدادي از خانه ها نيز به سبك خانه هاي گيلاني با سفال پوشيده شده است. لازم به ذكر است كه فيلبند در فصل زمستان به دليل بارش برف و قطع راه هاي ارتباطي تقريبا بدون سكنه مي شود ولي با شروع فصل بهار و جاري شدن جويبارها و رويش گياهان خوراكي، بار ديگر زندگي و شور و شوق به منطقه چلاو باز مي گردد. چلاو نام منطقهایست کوهستانی كه روستاي فيلبند و همچنين روستاهاي سنگچال، پاریمه، پاشاكلا، نجار محله، تیار، گنگرج كلا، چمه بن، زرخونی، لهاش، الیمستان را شامل مي شود. منطقه شكار ممنوع چلاو هم در اين ناحيه واقع شده كه مي باست هر چه زودتر به دليل طبيعت و حيات وحش خاص خود به منطقه حفاظت شده مبدل شود. همانطور كه مي دانيد در سيستم حفاظتي سازمان محيط زيست، پارك هاي ملي و مناطق حفاظت شده در الويت هستند و بعد از آن منطقه شكار ممنوع لحاظ مي گردد. دليل اصلي نامگذاري اين منطقه و حفاظت از آن وجود مرال و شوكاي جنگلي است كه خوشبختانه هم اكنون فرهنگ حفاظت از آنها بر فرهنگ زشت شكار اين حيوانات زيبا، ارجحيت پيدا كرده است.
فيلبند را از آن جهت بام شرقي مازندران ناميده اند كه در نزديكي قله 3392 متري اندوار و حصينبن واقع شده و با نقاط همجوار خود بسيار تفاوت ارتفاع دارد. در خط الراس نزديك به قله اندوار و در ارتفاعات جنوبي فيلبند، امامزاده اي بر تارك خط الراس ديده مي شود كه به امامزاده قاسم معروف است. بقعه سفيدرنگ امامزاده قاسم در ارتفاع 2500 متري داراي يك دالان است كه توسط سايباني فلزي و شيرواني حفاظت مي شود و در نزديكي آن دو گودال نسبتا بزرگ به طرز عجيبي در كنار يكديگر واقع شده اند كه به عقيده عده اي محل برخورد دو شهاب سنگ عظيم هستند. عده اي نيز نام رستم چال بر آن نهاده اند و افسانه اي ساخته اند كه اين چاله ها محل زانو زدن رستم است كه از آب دريا نوشيده است!. البته اعتقادات مذهبي متعددي هم در مورد اين چاله ها بر سر زبان هاست. از كنار اين بقعه مرتفع مي توان به جنگل زيباي اليمستان و چشمه هاي گوارايي چون لهاش و نرو نيز راهيابي كرد.
آب و هواي فيلبند اصلا قابل پيش بيني نيست. ممكن است در يك روز هم آفتاب و آسمان آبي را ببينيد، هم بارندگي شديد و رنگين كمان را. تنوع شديد اقليمي در اين منطقه واقعا شگفت آور است پس اگر قصد سفر به اين نقطه منحصربفرد از كشورمان را داريد اصلا و ابدا به پيش بيني هاي هواشناسي اعتماد نكرده و لوازم و وسايل كامل به همراه داشته باشيد. سفر به فيلبند در هر فصلي، مي تواند خاطره اي بياد ماندني باشد.
--
جلوه آبشار شاهاندشت از جاده هراز
براي مسافرين و رهگذراني كه از جاده هراز به سمت آمل يا تهران در حركت هستند، جلوه هاي كم نظير اين جاده مي تواند آنچنان سرگرمشان كند كه متوجه گذشت زمان نشوند. يكي از اين جلوه ها منظره آبشار و روستاي زيباي شاهاندشت و قلعه قديمي آن است.
در 85 كيلومتري جنوب آمل، در ميان ارتفاعات مشرف به روستاي قديمي شاهاندشت آبشاري پر آب و دايمي، در كنار جاده هراز خودنمايي ميكند. براي رفتن به كنار اين آبشار ميبايست ابتدا شيب تند روستاي شاهاندشت را طي كرد كه مسيري چهار كيلومتري است و از كنار رودخانه و كوه ميگذرد. در ابتداي روستا براي پارك اتومبيل مكان مناسبي در نظر گرفته شده است و ادامه مسير را از ميان كوچهباغها و خانههاي اهالي روستا بايستي پياده پيمود. اين مسير از كنار يك قبرستان و مسجد قديمي گذشته و تابلوهاي كوچكي شما را به سمت آبشار راهنمايي ميكنند.
از دو مسير ميتوان جهت ادامه راه استفاده كرد يكي مسير شمالي از بالاي روستا كه شما را مستقيما به بالاي آبشار و منظره روبروي آن ميرساند. اين مسير كمي ناهموار بوده و وجود تخته سنگهاي بزرگ و شيب تند جايي براي اطراق باقي نگذاشته است. اين مسير بيشتر جهت بازديد به كار ميرود. مسير جنوبي روستا مسير بهتري است كه در انتها به پايين آبشار برميخورد و امكان اطراق و حتي چادر زدن نيز وجود دارد. البته طول اين مسير بيشتر است. در هر دو حالت زيبايي و شكوه آبشار به خوبي نمايان است.
شدت ريزش شلاقگونه آب از اين آبشار پنجاه متري به حدي است كه قطرات آب تمامي فضاي پايين آبشار را فرا گرفته و وجود ابري متراكم از آب! مانع از حركت انسان از كنار آبشار ميشود. البته همين امر باعث ايجاد شور و هيجان در گردشگران است.
آبشار شاهاندشت به صورت دو پلهاي بوده و گياهان آبزي و خزهها در ميان ديوارههاي آن ديده ميشوند. در بالاي آبشار يك قلعه چهارصد ساله به نام قلعه ملكبهمن كه يكي از آثار تاريخي منطقه است در بالاي كوهي تقريبا مخروطي شكل و مرموز قرار گرفته است. به گفته اهالي، اين كوه پر از تونلها و دالانهايي بوده كه ارتباط قسمتهاي مختلف قلعه را از دل كوه بر قرار ميكرده است.! ديوارههاي سنگي قلعه هنوز به قوت خود پا برجاست و با اندكي تامل، به قدرت، خلاقيت و مهارت خالقين اين بناي عظيم آنهم در ارتفاع و شرايطي بسيار نامناسب، پي خواهيد برد. اين آبشار و قلعه، در مسير جاده تهران به آمل و از فاصلهاي دور قابل رويت است.
دستنوشتهها، عكسها و مطالب جالب از طبیعت ايران كه طي سفرها و ماموریتهای مختلف گیاهشناسی و طبیعت گردی، از مناطق طبيعی بکر كشور تهيه شده است. نمونههای گياهی اين مناطق در موزه ذخاير ژنتيكي و تنوع زيستي "موسسه تحقیقات گیاهپزشكی كشور" در تهران نگهداری میشود.